จ่ายหนี้ไม่ไหว แต่ยังมีรายได้และอยากกลับมาตั้งหลัก กฎหมายล้มละลายใหม่ 2569 กำลังเพิ่มทางเลือกอะไรให้คุณ? เรื่องนี้เกี่ยวข้องทั้งพนักงานเงินเดือน คนทำอาชีพอิสระ เจ้าของร้านที่ไม่ได้จดบริษัท และเจ้าของธุรกิจ SME ครับ
ร่างกฎหมายเพิ่มช่องทางฟื้นฟูฐานะของบุคคลธรรมดา และปรับกระบวนการฟื้นฟูกิจการให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น แต่การมีหนี้ถึงเกณฑ์ไม่ได้หมายความว่าศาลจะอนุมัติ และการผ่านรัฐสภาก็ไม่ได้แปลว่าใช้สิทธิใหม่ได้ทันที
สถานะข้อมูลที่ตรวจวันที่ 18 ตุลาคม 2569: มีรายงานว่าร่างผ่านความเห็นชอบของทั้งสองสภาแล้ว แต่การตรวจครั้งนี้ยังยืนยันประกาศราชกิจจานุเบกษาและวันมีผลบังคับใช้จริงไม่ได้ ร่างกำหนดให้ใช้บังคับเมื่อพ้น 180 วันนับแต่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา จึงต้องตรวจตัวบทที่ประกาศจริงก่อนยื่นใช้สิทธิ ไม่ควรหยุดจ่ายหรือปล่อยผ่านหมายศาลเพราะรอกฎหมายครับ
เรียบเรียงโดย Antonio — ที่ปรึกษาการเงิน อดีตผู้ทำงานด้านสินเชื่อธนาคารมากกว่า 20 ปี | บทความนี้สรุปร่างกฎหมายและมุมวางแผนการเงิน ไม่ใช่การประเมินสิทธิหรือรับรองผลคดีเฉพาะบุคคล
เลือกอ่านเรื่องที่เกี่ยวกับคุณ
- กฎหมายถึงขั้นไหน ใช้ได้เมื่อไร
- หนี้เท่าไร เข้าช่องทางไหน
- ฟื้นฟูฐานะลูกหนี้บุคคลธรรมดา
- ฟื้นฟูกิจการ SME และ Cram Down
- บ้าน ผู้ค้ำ และงานราชการได้รับผลอย่างไร
- เตรียมข้อมูลและประเมินกำลังจ่าย
- คำถามที่พบบ่อย
กฎหมายล้มละลายใหม่ 2569 ถึงขั้นไหนแล้ว ใช้ได้เมื่อไร?
วันที่ 23 กันยายน 2569 สภาผู้แทนราษฎรเห็นชอบร่างตามคณะกรรมาธิการร่วมกันด้วยคะแนน 444 เสียง ตามรายงานของสถานีวิทยุและโทรทัศน์รัฐสภา ต่อมามีรายงานมติวุฒิสภาวันที่ 1 ตุลาคม 2569 เห็นชอบ 137 ต่อ 2 เสียง ขั้นตอนการประกาศใช้และวันเริ่มมีผลต้องดูจากประกาศทางการอีกครั้ง
คำว่า “กฎหมายล้มละลายใหม่ 2569” ในบทความนี้เป็นคำเรียกเพื่ออธิบายร่างแก้ไขพระราชบัญญัติล้มละลาย ไม่ใช่การยืนยันชื่อหรือปีของกฎหมายฉบับประกาศใช้ อ่านเอกสารร่างกฎหมายที่เผยแพร่บนเว็บไซต์วุฒิสภา ประกอบได้ แต่ต้องเทียบกับฉบับประกาศจริง เพราะเอกสารระหว่างกระบวนการอาจมีรายละเอียดต่างกัน
สิ่งที่ต้องแยกให้ออกคือ ผ่านสภา → ประกาศราชกิจจานุเบกษา → ถึงวันมีผล → ตรวจคุณสมบัติและยื่นตามกระบวนการ อย่านับ 180 วันจากวันที่เห็นข่าว และอย่าใช้ข่าวนี้แทนคำสั่งศาลในคดีที่กำลังดำเนินอยู่
หนี้เท่าไรถึงเข้าข่าย? แยกคนมีรายได้ เจ้าของร้าน และบริษัท
ร่างแบ่งช่องทางตามสถานะและลักษณะของลูกหนี้ ไม่ได้ดูยอดหนี้อย่างเดียว เกณฑ์เบื้องต้นมีดังนี้ โดยยังต้องตรวจเงื่อนไขอื่นและตัวบทฉบับมีผลบังคับใช้
| ลักษณะลูกหนี้ | ยอดหนี้ในร่าง | ช่องทางที่ควรตรวจ |
|---|---|---|
| บุคคลธรรมดาที่มีรายได้ | หนี้แน่นอนไม่ต่ำกว่า 100,000 บาท | ช่องฟื้นฟูฐานะ เมื่อไม่สามารถชำระตามกำหนดและเข้าเงื่อนไข |
| บุคคลธรรมดาประกอบกิจการ | หนี้ 100,000–1,000,000 บาท | ช่องฟื้นฟูฐานะตามร่าง |
| บุคคลธรรมดาประกอบกิจการขนาดย่อม | หนี้ตั้งแต่ 1 ล้านบาท แต่ไม่ถึง 50 ล้านบาท | ช่องฟื้นฟูกิจการขนาดย่อมตามร่าง |
| นิติบุคคลที่เข้าลักษณะกิจการขนาดย่อม | หนี้ตั้งแต่ 2 ล้านบาท แต่ไม่ถึง 50 ล้านบาท | ช่องฟื้นฟูกิจการขนาดย่อมตามร่าง |
| ลูกหนี้ที่เข้าลักษณะกิจการทั่วไป | หนี้ตั้งแต่ 50 ล้านบาทขึ้นไป | ตรวจคุณสมบัติในช่องฟื้นฟูกิจการทั่วไป |
ตัวเลข 50 ล้านบาทเป็นเส้นแบ่งกระบวนการฟื้นฟูกิจการตามร่าง ไม่ควรนำไปเหมารวมเป็นเพดานของลูกหนี้บุคคลธรรมดาทุกประเภท ส่วนยอดหนี้ตรงรอยต่อ เช่น 1 ล้านบาท ต้องตรวจบทบัญญัติและข้อเท็จจริงประกอบ ไม่ควรเลือกช่องทางจากตารางนี้เพียงอย่างเดียว
ฟื้นฟูฐานะบุคคลธรรมดา: มีรายได้ แต่จ่ายตามสัญญาเดิมไม่ไหว
ประเด็นสำคัญคือเปิดช่องให้คนมีรายได้ขอฟื้นฟูฐานะโดยไม่ต้องรอถูกฟ้องล้มละลายก่อน คำว่า “มีรายได้” ไม่ได้จำกัดเฉพาะเงินเดือนประจำ จึงเกี่ยวข้องกับคนทำอาชีพอิสระและรายได้ตามฤดูกาลด้วย แต่ยังต้องแสดงรายได้ รายจ่าย ทรัพย์สิน และหนี้ทั้งหมดอย่างสุจริต
ตัวอย่างสมมติ: คุณมีรายได้ 25,000 บาทต่อเดือน แต่หนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อบุคคลเรียกเก็บรวม 22,000 บาท เหลือ 3,000 บาทสำหรับค่าใช้จ่ายทั้งเดือน ปัญหานี้ควรเริ่มจากกำลังจ่ายจริง ไม่ใช่รับปากค่างวดใหม่ให้เจ้าหนี้สบายใจ แต่ตัวเองไม่มีเงินดำรงชีวิตครับ
ตามเอกสารร่าง แผนฟื้นฟูฐานะกำหนดระยะเวลาดำเนินการไม่เกิน 5 ปี อย่างไรก็ดี ไม่ควรตีความว่าครบ 5 ปีแล้วหนี้หายเอง ต้องดำเนินการตามแผนและผ่านการพิจารณาของศาลตามเงื่อนไข มีข้อยกเว้นบางกรณีเกี่ยวกับการขยายเวลาด้วย
ทำแผนสำเร็จแล้ว หนี้ทุกชนิดหมดหรือไม่?
ไม่ใช่ทุกหนี้ครับ ร่างกำหนดผลของคำสั่งปลดจากการฟื้นฟูฐานะ พร้อมข้อยกเว้น เช่น หนี้ที่ยังต้องรับผิดตามแผน หนี้ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรและค่าเลี้ยงชีพคู่สมรส หนี้ละเมิดโดยจงใจ หนี้จากการทุจริตฉ้อโกง และหนี้เจ้าหนี้ที่ไม่ได้ระบุไว้ในแผน การทำบัญชีเจ้าหนี้ให้ครบจึงมีผลมากกว่าการกรอกเอกสารให้เสร็จ
หากแผนไม่สำเร็จ อาจมีผลเข้าสู่กระบวนการพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือมีคำสั่งอื่นตามเงื่อนไขของกฎหมาย การฟื้นฟูจึงมีทั้งโอกาสและความรับผิดชอบ ไม่ใช่ช่องล้างหนี้โดยไม่มีต้นทุน
ค่าธรรมเนียมขอฟื้นฟูฐานะเท่าไร?
ในเอกสารร่างระบุค่าขึ้นศาล 500 บาท และวางเงินประกันค่าใช้จ่าย 5,000 บาท หรือจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ตัวเลขนี้ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายรวมตลอดกระบวนการ และไม่รวมค่าบริการวิชาชีพหากคุณว่าจ้าง ต้องตรวจอัตราและขั้นตอนฉบับใช้จริงอีกครั้ง
ถ้าตอนนี้ยังไม่รู้ว่าตัวเองมีหนี้กี่บัญชี เริ่มจากแนวทางเริ่มแก้หนี้รายย่อยและรวบรวมภาระทุกบัญชี ก่อน จะช่วยให้เห็นว่าปัญหาอยู่ที่ค่างวด ดอกเบี้ย รายได้ หรือหลายอย่างพร้อมกัน
ฟื้นฟูกิจการ SME เปลี่ยนอะไร และ Cram Down คืออะไร?
สำหรับเจ้าของร้านหรือบริษัทที่ยังมีโอกาสเดินต่อ ร่างปรับช่องทางฟื้นฟูกิจการขนาดย่อม รวมถึงเกณฑ์ยอมรับแผนโดยเจ้าหนี้ที่มียอดหนี้รวมกันไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของหนี้ทั้งหมด แต่ต้องตรวจวิธีนับและเจ้าหนี้ที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่นับจำนวนคนว่าใครเห็นด้วยมากกว่า
ตัวอย่างสมมติ: มีเจ้าหนี้ 5 ราย แต่ธนาคารแห่งเดียวถือหนี้ก้อนใหญ่ การได้คำตอบตกลงจากเจ้าหนี้รายเล็ก 3 รายไม่ได้บอกว่าผ่านเกณฑ์แล้ว ต้องดูมูลหนี้และเงื่อนไขของแผนด้วย
เจ้าหนี้ไม่ยอมรับแผน ศาลช่วยได้เสมอไหม?
Cram Down คือกลไกที่ศาลอาจเห็นชอบแผนแม้เจ้าหนี้ไม่ยอมรับหรือไม่เจรจา เมื่อเข้าเงื่อนไขที่กำหนด ไม่ใช่สิทธิให้ลูกหนี้สั่งลดหนี้ฝ่ายเดียว และไม่ใช่ว่าส่งหนังสือสองครั้งแล้วแผนผ่าน
ตามสาระร่าง การยื่นข้อเสนอเป็นหนังสือสองครั้งแก่เจ้าหนี้ที่ถือหนี้รวมเกินกึ่งหนึ่งเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ยังต้องพิจารณาลำดับการชำระ สิทธิเจ้าหนี้มีประกัน ความเป็นธรรม และความเป็นไปได้ของแผน เกณฑ์ 3% ต่อปีและกรอบไม่เกิน 20 ปีที่ปรากฏในข่าวเกี่ยวข้องกับสิทธิเหนือหลักประกันในกลไกเฉพาะ ไม่ใช่ดอกเบี้ยใหม่ 3% หรือสิทธิผ่อน 20 ปีสำหรับหนี้ทุกบัญชี
ร่างยังเพิ่มการฟื้นฟูกิจการแบบเร่งรัด สำหรับกรณีเตรียมแผนและเจรจายอมรับตามเกณฑ์ไว้แล้วก่อนยื่น แต่คำว่าเร่งรัดไม่ได้ยกเว้นการตรวจแผนของศาล
ผมอยากให้เจ้าของกิจการมองให้ไกลกว่าคำว่า “ยืดหนี้ได้กี่ปี” ครับ ถ้าธุรกิจยังใช้เงินมากกว่าที่หาได้ แผนผ่อนใหม่ก็อาจไปไม่รอด ลองอ่านแก้หนี้ SME หลายธนาคาร: วางแผนเงินสดก่อนรับแผนผ่อนใหม่ เพื่อแยกเงินที่กิจการต้องใช้เดินต่อออกจากเงินที่เหลือชำระหนี้
เรื่องบ้าน ผู้ค้ำประกัน และงานราชการ ต้องระวังอะไร?
ยื่นแล้วหยุดการยึดทรัพย์ทุกอย่างทันทีหรือไม่?
การคุ้มครองระหว่างฟื้นฟูสัมพันธ์กับคำสั่งศาล ประเภทกระบวนการ ประเภทหนี้ และข้อยกเว้นตามกฎหมาย ไม่ควรตีความว่าแค่ยื่นเอกสารแล้วการฟ้อง การยึด หรือขายทอดตลาดทุกกรณีหยุดเอง หากมีวันนัดขายทอดตลาดหรือหมายศาล ต้องตรวจสำนวนและกำหนดเวลาทันที
ลูกหนี้ฟื้นฟูแล้ว ผู้ค้ำหลุดหนี้ด้วยไหม?
อย่าเหมารวมว่าหลุดพร้อมกัน ความรับผิดผู้ค้ำต้องดูบทบัญญัติ สัญญา ความยินยอม และเงื่อนไขแผนที่เกี่ยวข้อง ผู้ค้ำควรตรวจเอกสารของตัวเอง ไม่พึ่งเพียงคำบอกของคนกู้ว่าไปคุยกับธนาคารแล้ว
ข้าราชการล้มละลาย ไม่ต้องออกจากงานทุกกรณีจริงไหม?
ร่างกล่าวถึงคำพิพากษาล้มละลายที่สืบเนื่องจากการฟื้นฟูฐานะไม่สำเร็จตามมาตราที่กำหนด ไม่ได้ยกเว้นข้อจำกัดให้บุคคลล้มละลายทุกคนโดยอัตโนมัติ ผู้ที่มีคดีอยู่แล้วต้องตรวจที่มาของคดี กฎหมายเกี่ยวกับตำแหน่ง และฉบับที่มีผลใช้จริงก่อนตัดสินใจเรื่องงาน
ระหว่างรอกฎหมาย เตรียม 5 เรื่องนี้ก่อน
- ทำบัญชีเจ้าหนี้ให้ครบ: ยอดเงินต้น ดอกเบี้ย ค่างวด วันผิดนัด และเจ้าหนี้รายใดมีคำพิพากษาแล้ว
- แยกหนี้ของใคร: หนี้ส่วนตัว หนี้บริษัท และภาระค้ำประกัน อย่าเอามารวมโดยไม่แยกความรับผิด
- ตรวจทรัพย์สินและหลักประกัน: บ้าน ที่ดิน สต๊อกสินค้า เครื่องจักร และทรัพย์ของบุคคลอื่นที่นำมาค้ำ
- ทำประมาณการเงินสด: รายได้ที่มีหลักฐาน ค่าใช้จ่ายจำเป็น และเงินเหลือจริง รวมถึงเดือนที่รายได้ลด
- รวบรวมเอกสารและวันนัด: สัญญา หนังสือทวงถาม หมายศาล คำพิพากษา และข้อเสนอเจรจาที่เคยส่ง เก็บหลักฐานให้ตรวจย้อนหลังได้
ลองคำนวณกำลังจ่ายให้เห็นภาพ
ตัวอย่างสมมติ: รายได้สุทธิที่ได้รับจริงเดือนละ 35,000 บาท หักค่าใช้จ่ายจำเป็น 22,000 บาท และกันเงินรองรับค่าใช้จ่ายไม่ประจำ 3,000 บาท เหลือเงินชำระหนี้ประมาณ 10,000 บาทต่อเดือน หากนำมาคิดง่าย ๆ 60 เดือนเท่ากับ 600,000 บาท ก่อนพิจารณาดอกเบี้ย ค่าใช้จ่ายและเงื่อนไขแผน
ตัวเลข 600,000 บาทนี้ไม่ใช่ยอดหนี้ที่ศาลจะให้จ่าย และไม่ใช่คำรับรองว่าจะลดหนี้เหลือเท่านี้ มันมีไว้ทดสอบว่าแผนที่กำลังรับปากอยู่ห่างจากชีวิตจริงแค่ไหน ถ้ารายได้ไม่แน่นอน ต้องทำกรณีรายได้ต่ำด้วย ไม่ใช่ใช้เดือนขายดีที่สุดเป็นฐานทั้งแผน
ก่อนเซ็นเอกสารใด ๆ อ่านข้อควรตรวจในสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ก่อนลงชื่อ ด้วย ความสัมพันธ์ที่ดีกับเจ้าหน้าที่ช่วยให้คุยกันง่ายขึ้น แต่ใช้แทนเงื่อนไขในสัญญาไม่ได้ครับ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกฎหมายล้มละลายใหม่
กฎหมายล้มละลายใหม่ใช้ได้แล้วหรือยัง?
บทความนี้ตรวจข้อมูลวันที่ 18 ตุลาคม 2569 และยังยืนยันประกาศกับวันเริ่มใช้จริงไม่ได้ ร่างกำหนดให้พ้น 180 วันนับแต่ประกาศราชกิจจานุเบกษา ต้องตรวจวันมีผลก่อนใช้สิทธิใหม่
หนี้บัตรเครดิต 100,000 บาท ยื่นฟื้นฟูฐานะได้แน่นอนหรือไม่?
ยอดหนี้เป็นเพียงเกณฑ์หนึ่ง ยังต้องดูรายได้ ภาวะชำระหนี้ไม่ไหว ข้อห้าม การยื่นโดยสุจริต และเงื่อนไขตามตัวบทที่ใช้บังคับ ไม่ใช่เห็นยอดถึงแล้วอนุมัติทันที
ไม่ได้จดบริษัท จะใช้ช่องทาง SME ได้ไหม?
ร่างมีช่องสำหรับบุคคลธรรมดาที่ประกอบกิจการด้วย โดยยอดหนี้และลักษณะกิจการเป็นตัวแยกกระบวนการ ต้องแยกหนี้ธุรกิจจากหนี้ส่วนตัวและตรวจคุณสมบัติเป็นรายกรณี
ควรหยุดจ่ายหนี้เพื่อรอกฎหมายใหม่หรือไม่?
ไม่ควรตัดสินใจจากข่าวอย่างเดียว ระหว่างนี้สัญญาและกระบวนการคดีเดิมยังมีผล ควรประเมินกำลังจ่าย เจรจาตามช่องทางที่ใช้อยู่ และจัดการหมายศาลตามกำหนด
ฟื้นฟูฐานะต่างจากฟื้นฟูกิจการอย่างไร?
ฟื้นฟูฐานะตามร่างมุ่งที่ลูกหนี้บุคคลธรรมดาที่เข้าเกณฑ์ ส่วนฟื้นฟูกิจการพิจารณาลักษณะกิจการและเงื่อนไขอีกชุดหนึ่ง การเลือกช่องทางต้องดูสถานะลูกหนี้และยอดหนี้ประกอบกัน
กฎหมายเพิ่มทางเลือก แต่แผนต้องอยู่บนตัวเลขที่จ่ายได้จริง
ผมอยากให้คุณเห็นโอกาสจากกฎหมายนี้ แต่ไม่อยากให้เอาความหวังไปแทนการเตรียมตัวครับ สิ่งที่ควรรู้ตั้งแต่วันนี้คือ หนี้ทั้งหมดเท่าไร ทรัพย์ค้ำอะไรอยู่ เจ้าหนี้เดินคดีถึงไหน และเหลือเงินจ่ายจริงเดือนละเท่าไร
เมื่อข้อมูลครบ เราจึงค่อยเปรียบเทียบได้ว่าควรเจรจาปรับโครงสร้างตามช่องทางที่ใช้อยู่ หรือเตรียมพิจารณากระบวนการใหม่เมื่อกฎหมายมีผล การเลือกทางที่เหมาะกับตัวเองสำคัญกว่าการรีบใช้กฎหมายที่เพิ่งเป็นข่าว
แหล่งอ้างอิงและขอบเขตข้อมูล
- สถานีวิทยุและโทรทัศน์รัฐสภา — มติสภาผู้แทนราษฎรและสรุปสาระร่าง วันที่ 23 กันยายน 2569
- เว็บไซต์วุฒิสภา — เอกสารร่าง พ.ร.บ.ล้มละลาย (ใช้ประกอบ ต้องเทียบฉบับประกาศจริง)
- สยามรัฐ — รายงานมติวุฒิสภา วันที่ 1 ตุลาคม 2569 (แหล่งข่าวประกอบสถานะ)
ตรวจข้อมูลวันที่ 18 ตุลาคม 2569 เนื้อหาสรุปร่างและข่าวความคืบหน้า ไม่ยืนยันวันเริ่มใช้หรือผลการพิจารณาของศาล กรณีมีข้อแตกต่างให้ยึดตัวบทที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและกฎหมายที่ใช้บังคับกับคดีนั้นเป็นหลัก